THỰC HÀNH CÁC PHÉP TU TỪ ĐIỆP VÀ ĐỐI

     
*

*

Soạn bài: Thực hành các phép tu trường đoản cú - phép điệp và phép đối (chi tiết)

I. Rèn luyện về phép điệp (điệp ngữ)

Câu 1 (trang 124-125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a. Ngữ liệu (1):

- “Nụ khoảng xuân” được lặp đi tái diễn một biện pháp trọn vẹn. Nếu thay thế sửa chữa bằng “hoa trung bình xuân”, “hoa cây này”,… thì người tiếp nhận sẽ không còn liên tưởng mang đến hình hình ảnh của cô gái chưa ck nữa.

Bạn đang xem: Thực hành các phép tu từ điệp và đối

+ Hình ảnh thay đổi: nói đến hoa hay chỉ hình hình ảnh người phụ nữ, nụ hoa chỉ người con gái e ấp vẫn ở độ tuổi trăng tròn đẹp mắt nhất. Nếu sửa chữa thay thế “nụ” thành “hoa” thì hình ảnh của cô gái trong mắt chàng trai sẽ rứa đổi, nó không còn sự tưởng ngàng, nhớ tiếc nuối, hụt hẫng, nghẹn ngào khi nam giới trai nhận ra cô bé đã đi lấy ông xã (nụ tầm xuân nở thành hoa: người con gái đã tất cả chồng)

+ giai điệu cũng thay đổi: “nụ”: thanh trắc, “hoa”: thanh bằng, chuyển đổi thanh điệu cũng dẫn đến thay đổi nhạc điệu câu thơ, khiến cho câu thơ không tồn tại độ mượt mà, không tồn tại tính nhạc.

- cùng ngữ liệu (1), “chim vào lồng”, “cá mắc câu” cũng rất được lặp lại. Sở dĩ tái diễn để nhấn rất mạnh vào tình cảnh thất vọng của cô gái, vùng vẫy mong thoát ra khỏi cuộc sống thường ngày hôn nhân bị áp đặt tuy thế k vượt qua được lễ giáo phong loài kiến xưa kia, yêu cầu chịu cảnh “chim lồng, cá chậu” - > lặp lại để tập trung nhấn mạnh dạn hơn bi kịch hôn nhân của thiếu nữ ngày xưa. Cách lặp này khác với biện pháp lặp của trường đoản cú “nụ tầm xuân” trong nhì câu trên, “nụ tầm xuân” được tái diễn theo hướng cải cách và phát triển thêm ý, còn lặp “chim vào lồng”, “cá mắc câu” để nhấn mạnh thêm yếu tố hoàn cảnh của cô gái là ko thể thay đổi được.

b. Trong số câu sinh sống ngữ liệu 2, bài toán lặp từ không hẳn là phép điệp tu từ. Vấn đề lặp từ ở đều câu đó chỉ có tính năng nhấn táo bạo hơn ý mà tác giả muốn nói, nó ko có tính năng gợi hình hình ảnh và không tồn tại giá trị biểu cảm.

c. Định nghĩa phép điệp:

Phép điệp là phương án tu từ lặp lại một yếu tố diễn đạt (có thể lặp vần, âm, thanh, nhịp, từ, cụm từ câu) nhằm mục tiêu nhấn mạnh, miêu tả cảm xúc và ý nghĩa, làm cho tăng tài năng gợi hình mẫu nghệ thuật. Phép điệp sản xuất sự nhịp nhàng, cân đối và hài hòa.

Câu 2 (trang 125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) Bài tập ở nhà

a. Search 3 ví dụ tất cả điệp từ, điệp câu nhưng không tồn tại giá trị tu từ:

- “Thế là Mtao Mxây nên đi ra. Bà nhỏ xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn lấp lánh như mẫu cầu vồng. Trông hắn dữ tợn như 1 vị thần.” (Chiến chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi Tây Nguyên)

- “Trong muôn vàn loài hoa mà thiên nhiên đã tạo nên trên trần thế này, hiếm bao gồm loài hoa nào nhưng mà sự đánh giá về này lại được thống nhất như là hoa lan” (theo Lê Hoàng, Hoa lan Việt Nam, tạp chí KCT – tri thức là sức mạnh, số 5

- Nuôi tằm là một trong nghề căn phiên bản của nước ta. Những nơi có kho bãi trồng dâu thì nuôi tằm nhiều hơn nữa các khu vực khác. (Ngữ văn 10, tập 2, trang 52)

b. Ví dụ về phép điệp trong những bài văn đã học:

- “Ngày mười tám trận chi Lăng, Liễu Thăng thất thế,

Ngày nhị mươi, trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu,

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh chiến bại tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh cùng kế tự vẫn”

(Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

- “Cảnh như thế nào cảnh chẳng treo sầu

Người bi thảm cảnh gồm vui đâu bao giờ” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- ”Quảy gánh qua đồng ruộng,

Người đẹp mắt anh yêu cất bước theo chồng.

Xem thêm: Cách Hiện Lượt Theo Dõi Trên Fb, Cách Hiển Thị Người Theo Dõi Trên Facebook

Vừa đi vừa ngoảnh lại,

Vừa đi vừa ngoái trông,

Chân bước xa lòng càng đau nhớ.

Em cho tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ,

Tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi,

Tới rừng lá ngón ngóng trông…” (Lời tiễn dặn – Truyện thơ dân tộc Thái)

c. Trong đêm đông giá buốt buốt, con bé bỏng nằm co ro dưới gầm cầu, toàn thân run bựa bật. Trước đó nó cũng từng sinh sống dưới mái nhà có khá đầy đủ tình thân thương của phụ thân và mẹ. Nhưng sau thời điểm mẹ qua đời, cha lấy bà xã hai rồi đi xuất khẩu lao động. Mẹ kế làm việc nhà luôn luôn đối xử tàn ác với nó. Một lần mẹ kế vu mang lại nó đánh tráo dây chuyền vàng. Bà sẽ đánh và đuổi nó thoát khỏi nhà. Buổi ngày nó đi xin ăn, tối về ngủ ở mẫu gầm cầu nhỏ tuổi này. Cả ngày bây giờ nó lang thang trên phố rét mướt, không có ai cho nó lắp thêm gì, lại còn bị bọn đầu gấu tấn công đuổi một trận. Nó nằm đó co quắc, dần dần lịm đi. Trong cơm trắng mê man sốt, Nó thấy hình ảnh mẹ hiển thị với đôi mắt nhân từ nhìn nó rồi con quay mặt bước đi. Nó núm lao xua theo người mẹ giọng thất thanh: “Mẹ ơi! người mẹ ơi! bà bầu ơi… cho nhỏ theo với, cho con theo với…”

II. Rèn luyện về phép đối

Câu 1 (trang 125-126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) 

a) Ở ngữ liệu (1) và (2), cách sắp xếp từ ngữ có nét đặc biệt, sự phân phân thành 2 vế câu phẳng phiu được gắn kết lại nhờ phương án đối:

- Ngữ liệu (1): đối xứng thân 2 vế câu: chim/người, tổ/tông, đói/rách, sạch sẽ /thơm, bạn /nhà, trí/nền, cần nên/phải vững

- Ngữ liệu (2): đối xứng thân câu cùng với câu: tiên/hậu, học/hành, lễ/văn, khử trò/trừ thói, tham nhũng/cửa quyền

⇒ các từ đối xứng từ, câu đối xứng câu, danh trường đoản cú với danh từ, tính trường đoản cú với tính từ, đụng từ với cồn từ, đối xứng sinh hoạt vị trí, sống thanh điệu, sống ngữ nghĩa... Bí quyết đối xứng làm rất nổi bật lên văn bản muốn kể tới và giúp cho giọng văn trở buộc phải nhịp nhàng, uyển chuyển hơn.

b) vào ngữ liệu (3) với (4) phương pháp đối khác nhau:

- Ngữ liệu (3): đối trường đoản cú loại trong một vế câu (vế/vế, cụm từ/cụm từ, từ/từ): khuôn trăng đầy đặn/nét ngài nở nang, khuân trăng/nét ngài, đầy đặn/nở nang, mây lose nước tóc/tuyết nhường màu da, mây/tuyết, thua/nhường, mây thua/tuyết nhường, nước tóc/màu da, hoa cười/ngọc thốt, hoa/ngọc, cười/thốt

- Ngữ liệu (4): đối ý giữa mẫu trên với mẫu dưới: Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt/Trót lấy thân nạm hẹn tang bồng

c) một số trong những ví dụ về phép đối:

- “Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi nhỏ đỏ xuống bên dưới hầm tai vạ”

“Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu” (Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi)

- “Biết bao bướm lả ong lơi,

Cuộc say đầy mon trận mỉm cười suốt đêm”

“Mai cốt biện pháp tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- “Trăm thân này phơi ko kể nội cỏ, ngàn xác này gói trong da ngựa”

(Hịch tướng tá sỹ - trằn Hưng Đạo)

- “Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác mặt sông chợ mấy nhà

Nhớ nước nhức lòng bé cuốc cuốc

Thương đơn vị mỏi miệng chiếc gia gia” (Qua đèo ngang – Bà huyện Thanh Quan)

- “Bán bạn bè xa, cài đặt láng giềng gần”

“Con hỏng tại mẹ, con cháu hư tại bà”

“Ăn kĩ no lâu, cày sâu giỏi lúa”

“Gần mực thì đen, sát đèn thì rạng” (Tục ngữ)

d) Định nghĩa phép đối:

Phép đối là cách thu xếp từ ngữ, nhiều từ, câu ở số đông vị trí tương xứng nhau để tạo kết quả diễn đạt: nhấn mạnh vấn đề về ý, gợi hình hình ảnh sinh động, sản xuất nhịp điệu mang lại lời nói, gợi sự liên tưởng, biểu đạt cảm xúc tư tưởng… nhằm mô tả một nội dung, chân thành và ý nghĩa nào đó một cách hoàn chỉnh và hoài hòa.

- tất cả 2 loại đối:

+ đái đối: các yếu tố đối mở ra trong 1 câu, 1 dòng.

+ ngôi trường đối: đối giữa chiếc trên và loại dưới, đoạn trên và đoạn dưới

Câu 2 (trang 126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a) Phép đối trong tục ngữ gồm tác dụng: ngoài việc nhấn mạnh vấn đề ý, sản xuất sự hài hòa về music và gợi sự phong phú về ý nghĩa (tương đồng hoặc tương phản), phép đối vào tục ngữ còn hỗ trợ người nghe dễ nhớ, dễ dàng thuộc. Bạn ta ko thể cố kỉnh được đông đảo từ trong số đó vì tục ngữ đang lựa chọn phần nhiều từ ngữ cô đọng, logic nhất.

Xem thêm: Hướng Dẫn Cách Bỏ 1 Trang Trong Word, Cách Xóa 1 Trang Trong Word

b) Phép đối thường phụ thuộc vào các biện pháp đi kèm: thức giấc lược, rút ngắn từ ngữ, giải pháp gieo vần, nhịp, phép điệp trường đoản cú ngữ,…

c) châm ngôn ngắn mà tổng quan được diện rộng, người không học mà cũng nhớ, không cố gắng ý giữ lại mà vẫn được giữ truyền vì tục ngữ là những tay nghề được đúc rút từ bao gồm đời sống sản xuất và đời sống niềm tin của nhân dân, chính vì thế nó rất gần cận và thân thuộc. Phương ngôn lại hết sức ngắn gọn với xúc tích, hài hòa về âm thanh, phong phú và đa dạng về ý nghĩa sâu sắc nên rất dễ nhớ, dễ dàng thuộc.